Punca-punca Tenaga Endogenik dan Eksogenik.

- Duan punca tenaga utama yang diterima oleh bumi ialah tenaga endogenik dan eksogenik.

a) Tenaga Eksogenik

- Tanaga yang berpunca dari luar bumi iaitu matahati.

- Tanaga matahari yang diterima bumi dalam bentuk tenaga bahangan yang ditukar kepada tenaga haba.

- Tanaga haba yang diterima bumi ditukar menjadi bentuk-bentuk tenaga lain seperti tenaga kimia, tenaga kinetic dan tenaga potensi.

b) Tenaga Endogenik

- Datangnya dari dalam perut bumi.

- Contoh tenaga endogenik ialah:

i. Tanaga gravity

ii. Tenaga radiogenic

iii. Tenaga haba

- Telah menyebabkan proses-proses tektonik kerak bumi seperti gempa bumi, gunung berapi, lipatan, gelenceran dan gegaran.

Tanaga Suria

- Tenaga yang disalurkan matahari ke bumi dalam bentuk bahangan dipanggil gelombong pendek electromagnet.

- Tidak semua tenaga suria sampai dan diterima bumi.

- Hanya sebahagian kecil tenaga suria diterima bumi kerana diserap, ditapis, diserak dan sibalikkan oleh lapisan ozon dan juga atmosfera.

Jenis-jenis Tenaga

a) Tenaga potensi

- Keupayaan yang dimiliki dan disimpan oleh sesuatu jasg kerana ladudukan dan keadaannya.

- Contoh air sungai miliki tenaga potensi iaitu semakin banyak isipadunya, semakin besarlah tenaga potensi sungai.

b) Tenaga Kinetik

- Ialah halaju pergerakan suatu jasad.

- Semakin laju pergerakan, maka tenaga kineknya semakin tinggi.

- Contohnya air sungai mengalir deras, tenaga kinetiknya tinggi berbanding air sungai mengalir pelahan.

c) Tanaga Graviti

- Bermaksud keupayaan dimiliki oleh bumi menarik suatu jisim jatuh ke bawah bergantung kepada saiz dan ketinggian jisim.

d) Tenaga Haba

- Bermaksud kepanasan suatu jirim yang diukur dalam unit darjah celcius.

- Terbahagi kepada dua iaitu:

a) Tanaga haba rasa

– Permukaan yang terkena panas dapat dirasa.

b) Tanaga haba pendam

– Tenaga yang terkandung dalam suatu jasad sehingganya dibebaskan.

– Contoh tenaga matahari

Jenis Tenaga

- Tenaga yang wujud dalam pelbagai bentuk seperti tanaga haba, tenaga elektrik, tanaga potensi, tenaga kimia dan tenaga kinetik.

- 2 sumber tenaga bumi ialah:
a)Tenaga endogenik
b)Tenaga eksogenik

Bab 3: Tenaga dan Varisasi Tenaga Suria

Konsep Tenaga

- Tenaga bermaksud daya, keupayaan dan kemampuan menghasilkan sesuatu kerja.

- Tanpa tanaga bumi akan menjadi planet yang mati.

- Unit bagi mengukur tanaga ialah Joule dan Kalori.

- Tenaga tidak boleh dimusnahkan dan ia dapat dicipta.

- Tenaga boleh ditukar dari satu bentuk kepada bentuk yang lain.

- terdapat 2 jenis sumber tenaga iaitu:
a)Tenaga yang tidak boleh diperbaharui
b)Tenaga yang boleh diperbaharui

Komponan Biosfera

- Bermaksud hidupan seperti manusia, haiwan, tumbuhan dan microorganisma.

- Biosfera terbahagi kepada biotik dan abiotik.

- Biosfera wujud dalam komponan yang dipanggil habitat yang berfungsi sebagai ekosistem.

- Ekosistem berinteraksi sebagai tempat tinggal, punca makanan, pengguna dan penghurai.

- Biosfera menyediakan oksigen, sumber makanan, perubatan, simpanan air, sunber kayu balak dan pelancongan.

Komponan Litosfera

- Ialah kerak bumi yang bersifat pepejal.

- Litosfera terdiri daripada daratan, benua dan pulau.

- Diatas litosfera terdapat bentuk muka bumi seperti gunung, lurah, jorang, sungai, delta dan pulau.

- Didalam litosfera atau kerak bumi terdapat 3 batuan utama iaitu batu igneus, Enapan dan Metamorfosis

- Kegunaan litosfera ialah pentas hidup manusia, tumbuhan dan haiwan seperti pertanian, lombongan dan pertempatan.

Komponan Atmosfera

- Atmosfera ialah udara di sekeliling bumi.

- Sentiasa tetap kerana tarikan graviti dan tebalnya melebihi 1000km.

- Kandungan utama atmosfera ialah berbagai jenis gas, wap air, partikal terampai, debu, habuk dan jelaga.

- Atmosfera terbahagi kapada 6 lapisan dan setiap lapisan menpunyai kepentingan tersendiri.

- Antara lapisan atmosfera dari peringkat bawah ialah:

a)Troposfera
b)Stratosfera
c)Mesosfera
d)Termosfera
e)Ionosfera
f)Eksosfera

Troposfera

- Lapisam paling bawah dan hampir dengan bumi dan paling nipis di kutub utara.

- Lapisan ini mengandungi oksigen, kerbon dioksida dan hujan bagi menampung hidupan dan tumbuhan.

- Lapisan ini terjadinya fenomena cuaca seperti ribut, kilat, hujan, salji dan lain-lain.

Stratosfera

- Lapisan tidak berawan, kering dan stabil.

- Mempunyai gas ozon bagi menyerap sinar lembayang/ sinaran oltraungo (or).

- Dipanggil juga lapisan ozonosfera.

- Sesuai untuk kapal terbang seper sonic.

Mesosfera

- mempunyai suhu -80℃

- berfungsi memusnah, menghancur tahi bintang.

Termosfera

- Mempunyai banyak gas nitrogan dan oksigen, menyerap sinar lembayang dan menukarkan kepada tanaga haba.

Ionosfera

- Memantulkan gelombang radio, penting bagi telekomunikasi kerana mempunyai zarah bercaj dipanggil ion.

- Memiliki aurora dan cahaya bewarna-warni akibat tindakan zarah bercaj dan magnet bumi.

Eksosfera

- Menghampiri angkasa lepas.

- Mempunyai gas helium dan hidrogen.

Pegerakan Bumi Dalam Sistem Suria

- Bumi melakukan 2 pergerakan iaitu berputar pada paksinya dan beredar mengelilingi matahari mingikut orbit.

- Bumi berputar pada paksinya dari barat ke timur menyebabkan matahari terbit di timur dan tebenam di barat.

- Putaran lengkap bumi mengambil masa 24 jam.

- Putaran bumi pada paksinya menyebabkan 3 kejiadian:
a)Siang dan malam
b)Kejadian pasang dan surut
c)Biasan angin

- Kejadian air pasang berpunca akibat tarikan graviti bolan ke atas air laut.

- Air pasang terbahagi kepada 2 iaitu air pasang besar (perbani) dan air pasang kecil.

- Bumi beredar mengelilingi matahari mengikut otbitnya yang berbentuk bujur melawan arah jam.

- Peredaran bumi yang lemgkap mengambil masa 1 tahun.

- Peredaran bumi menyebabkan 2 fenomena penting:
a)Kejadian 4 musim
b)Gerhana Bulan dan Gernaha Matahari

- Fenomena gerhana bermaksud samada bayang-bayang bulan jatuh ke bumi ataupun bayang-bayang bumi jatuh ke bulan.

- Gerhana matahari ialah bayang-bayang bulan jatuh ke bumi manakala gerhana bulan ialah bayang-bayang bumi jatuh ke bulan.

Planet-planet

- Terdapat 9 buah planet utama dalam sistem suria.

- Setiap planet menpunyai keistimewaan dan perbezzan tersendiri.

- Planet paling hampir dengan matahari ialah Utarid dan sangat panas.

- Plenet ke-2 ialah planet Zurah sentiasa berawan tebal dan mengandungi asid.

- Bumi merupakan planer ke-3 dari matahari dan sanget istimewa.

- Satu-satunya planet berpenghuni ialah bumi yang memiliki manusia, haiwan, tumbuhan.

- Bumi beredar mengelilingi matahari mengikut orbitnya melawan pusingan arah jam.

- Bumi berputar pada paksinya 24 jam dari barat ke timur dan memiliki satelik semulajadi di panggil bulan.

- Planet Marikh planet berwarna merah kerana banyak debu.

- Atmosfera planet Marikh ialah lapisan karbon dioksida.

Matahari

- Merupakan bintang yang berdekatan dengan bumi.

- Graviti matahari menyebabkam semua planet beredar mengelilingginya.

- Kandungan utama ialah hidrogen dan helium.

- Matahari mengeluarkan tenaga apabila gas hidrogen ditukar menjadi gas helium.

- Matahari merupakan sumber tenaga utama dalam sistem suria.

Bab 2: Sistem Suria

- Dipanggil galaksi bima sakti yang merangkumi planet, matahari, meteor, tahi bintang, debu dan zarah.

- Setiap galaksi mengandungi himpunan jutaan bintang, habuk dan gas kasar.

Interaksi antara Sistem Alam Sekitar Fizikal

- Sistem bumi dibahagikan kepada 4:
a)Sistem Geomorfologi
b)Sistem Atmosfera
c)Sistem Ekologi
d)Sistem Hidrologi

- Keempat-empat sistem bumi saling berinteraksi sebagai sistem terbuka.

- Interaksi keempat-empat sistem ini mempunyai kebolehan pemulihan kendiri bagi mancapai keseimbangan.

- Keseimbangan yang dicapai dinamakan keseimbangan dinamik (kestabilan sesuatu sistem setelah mengalami proses pemulihan kendiri)

Sistem Geomorfologi

- Sistem Geomorfologi ialah pembentukan pemukaan bumi melalui aktiviti luluhawa, pengangkutan dan gerakan jisim.

- Bentuk muka bumi yang terbentuk terdapat di lembagan sungai, pinggir pantai, di kawasan gurun, kawasan glasier dan kawasan kutub.

Sistem atmosfera

- Sistem atmosfera berkaitan unsur iklim seperti cuaca, merangkumi hujan, suhu, tekanan udara, kelembaban angin, tiupan angin dan awan.

Sistem hidrologi

- Sistem hidrologi ialah kajian mengenai air iaitu kitarannya termasuklah air sungai, tasik, kolam, air laut dan air bawah tanah.

- Ia merangkumi peringkat kitaran, proses kitaran dan unsur hidrologi.

Sistem Ekologi

- Sistem ekologi ialah kajian tentang hubungan flora dam fauna iaitu interaksi antara biotik dan abiotik.

- Mengkaji tentang habitat iaitu penghurunya yang dipanggil biotik menggunakan komponen abiotik.

- Contoh ekosistem ialah

- Kesemua sistem atmosfera, hidrologi, ekologi dan geomorfologi saling berinteraksi.

Jenis-jenis Sistem Alam Sekitar Fizikal

- terdapat 3 jenis alam sekitar fizikal:

a)Sistem terpencil
- Sistem yang tertutup, tidak membenarkan tenaga dan bahan masuk ke dalamnya.

b)Sistem tertutup
- Sistem ini membenarkan pertukaran tenaga masuk dan keluar tetapi tidak menghasilkan bahan.

c)Sistem terbuka
- Membenarkan tenaga dan bahan keluar masuk melalui sempadan dan mencapai tahap keseimbangan

- Contoh sistem terbuka, sama ada makro ataupun micro adalah ekosistem hutan, ekosistem tasik dan sekosistem laut.


- Ahli geografi telah membahagikan sistem alam fizikal bumi kepada beberapa sistem:
a)Sistem morfologi
b)Sistem berfungsi
c)Sistem interaktif

- Sistem morfologi ialah proses pembentukan bentuk muka bumi seperti pantai, batuan dan lembah kerana aktiviti angin, sungai dan ombak.

- Sistem berfungsi ialah rantaian yang merangkumi input, storan dan output. Contohnya, sistem hidrologi yang dipanggil kitar air.

- Sistem berinteraktif ialah bermaksud sistem yang berfungsi melakukan tindak balas menyimpan dan mengeluarkan semula output. Contohnya sistem air bawah tanah.

Ciri-ciri Alam Sekitar Fizikal

- Angkubah yang saling bertindak balas.

- Mempunyai bahan yang boleh masuk dan keluar serta simpanan.

- Boleh membenarkan tenaga mengalir masuk dan keluar dari sempadan sistem.

- Sebuah sistem yang sempurna, sentiasa beroperasi dan mencapai tahap seimbang sejajar dengan input dan outputnya.

Konsep Sistem

Tema 1: Sistem bumi

Bab 1: Konsep, ciri, dan jenis sistem alam sekitar fizikal

Konsep sistem

- Sistem bermaksud sistem alam fizikal sebagai satu set angkubah yang saling bertindak antara satu sama lain.

- Sistem mempunyai tenaga dan bahan.

- Sistem membernarkan input masuk dan output keluar.

- Dalam sistem alam fizikal, matahari merupakan tenaga penggerak operasi.

- Satu sistem yang lengkap mempunyai:
a)input
b)interaksi
c)storan (penyimpanan)
d)output

- Berdasarkan sistem alam sekitar fizikal contohnya, hutan semulajadi, input hutan ialah tenaga suria, air dan kerbon dioksida. Input tersebut disimpan dalam bentub proses tenaga kimia.

- Output yang dikeluarkan oleh sistem hutan ialah wap air dan oksigen melalui proses transirasi.